De Fantasy-lessen uit de data van speelrondes 1 t/m 7

Na een (veel te) lange interlandbreak gaat de VriendenLoterij Eredivisie vrijdag weer van start. En daarmee ook Fantasy Voetbal. Om jou te helpen een sterk ‘Blok 2’ te draaien in het spel, dook ESPN in de data van de eerste zeven speelrondes.

Deze zeven Fantasy-lessen vallen te trekken uit de Eredivisie-statistieken tot dusver.

Les 1: driemansdefensie = noodzaak

Wie het voorbije seizoen weleens een Fantasy-artikel op deze ESPN GOAL! App heeft gelezen, zal het niet zijn ontgaan: vorig seizoen vestigde de VriendenLoterij Eredivisie een negatief record qua clean sheets.

Uiteindelijk hielden de 18 Eredivisieclubs in 2025/26 gezamenlijk 125 keer de nul. Dit komt neer op 3,68 clean sheets per speelronde. Of in Fantasy-begrippen: een doorsnee ploeg maakte per wedstrijd slechts 20 procent kans om de nul te houden.

Het slechte nieuws? Het collectieve verdedigingswerk in de VriendenLoterij Eredivisie is dit seizoen nog flink verslechtert. Momenteel koerst het seizoen 2026/27 af op een nieuw laagterecord, met gemiddeld 2,86 clean sheets per speelronde. Oftewel: 16 procent kans op een gehouden nul per doorsnee club. Dit heeft natuurlijk flinke gevolgen in Fantasy. Rekenen op de 4 punten aan clean sheet-bonus, is dit seizoen vaker dan niet een lastig verhaal.

Het goede nieuws? Er bestaat een degelijke Fantasy-oplossing voor dit collectieve verdedigingsprobleem. Door een 3-5-2- of een 3-4-3-formatie te hanteren, verklein je de frustratie rondom de vele tegengoals. Heb je ook nog eens het budget om drie aanvallend productieve verdedigers op te stellen (Dest, Read etc.), kan je alsnog wat wekelijkse Fantasy-punten incalculeren voor jouw achterhoede.

Les 2: vertrouw de ‘lompe’ spits

Het krijgen van kansen vertelt ons meer over iemands toekomstige doelpuntenproductie dan het afmaken van die kansen. Dat is een van de belangrijkste lessen uit de opkomt van voetbaldata als wetenschap. Vandaar dat een metriek als Expected Goals (xG), die de kansenkwaliteit meet, een waardevolle statistiek is voor Fantasy. En laten de xG ons momenteel wat nuttige info vertellen welke budgetspitsen naar alle waarschijnlijkheid op de langere termijn gaan scoren.

Als we kijken naar de Eredivisie-spelers met de hoogste xG-gemiddeldes per 90 minuten, zien we namelijk twee meer dan betrouwbare kandidaten opdoemen. Stefán Sigurdarson (5.9M) leidt momenteel de competitie met zijn moyenne van 1,06 Expected Goal per 90 gespeelde minuten. Ook Milan Zonneveld (6.1M) vinden we met een keurig gemiddelde van 0,99 xG/90m in de top-3 van dit lijstje terug.

Zowel Sigurdarson als Zonneveld kan moeilijk omschreven worden als een sierlijke voetballer. Maar ook met enige ‘lompe’ trekjes in hun spel doen ze wel waarvoor ze op het veld staan: scoringskansen krijgen. Vandaar dat de frontmannen van Go Ahead en Sparta een keurige optie vormen als tweede spits voor managers die veelal 3-5-2 hanteren, of als derde spits in teams die gebouwd zijn rondom de 3-4-3-formatie.

Les 3: groot verschil tussen top en middenmoot

Op teamniveau kunnen we Expected Goals ook gebruiken als hulpmiddel voor de langere termijn. Hoewel er altijd bij een handjevol teams sprake is van over- of underperformance, geeft de xG-ranglijst ons doorgaans wel een aardig beeld waar we teams aan het einde van de rit ongeveer kunnen verwachten in de stand.

Zo lijken we in de uiteindelijke top-5 van de eindrangschikking geen enorme verrassingen te hoeven verwachten. Momenteel zijn er vijf ploegen die met kop en schouders boven de rest uitsteken qua kansenbalans (Expected Goals voor – Expected Goals tegen). Zijnde Feyenoord (+13.8), AZ (+11,9), FC Twente (+10,7), PSV (+10,5) en Ajax (+9,9).

Geen van de overige dertien Eredivisieploegen heeft een positieve kansenbalans. Met -0,5 xG is sc Heerenveen tot dusver ‘best of the rest’ – met daarbij ook nog de stevige kanttekening dat de Friezen een van de makkelijkste programma’s kenden in de eerste zeven speelrondes. De kloof tussen top en middenmoot is dus gigantisch dit jaar.

Les 4: deze ploegen gaan klimmen op de ranglijst

Niet alleen onderliggende data zijn een aardige indicator voor hoe een team gaat presteren in Fantasy. Het speelschema is natuurlijk ook heel belangrijk in dit spel: tegen pakweg een Cambuur of PEC pak je doorgaans meer Fantasy-punten dan tegen een Twente of AZ.

Als we naar de vijf speelrondes (SR8 t/m SR12) van ‘Blok 2’ in de VriendenLoterij Eredivisie kijken, springt één ploeg er duidelijk bovenuit qua gunstig Fantasy-speelschema. Go Ahead speelt zijn eerstvolgende wedstrijden tegen Sparta (thuis), PEC Zwolle (uit), Telstar (thuis), Cambuur (uit) en Excelsior (uit) – vijf ploegen die stuk voor stuk bovengemiddeld veel Fantasy-punten weggeven aan tegenstanders.

In de top-5 heeft PSV de beste papieren om een paar plekjes te stijgen voor de volgende interlandbreak. AZ moet in de komende vijf speelrondes liefst drie keer aantreden tegen een andere ploeg uit de top-5 (Feyenoord-uit in SR8; Twente-thuis in SR10; Ajax-uit in SR11). Voor zowel Feyenoord, Ajax als Twente staan er twee ontmoetingen met mede-top-5-ploegen op het menu in die periode. PSV heeft met Feyenoord-thuis in speelronde 10 één zo’n topper in Blok 2. Maar tegen de andere vier opponenten (Heerenveen, ADO, Willem II en Cambuur) zullen de Eindhovenaren als ruime favoriet starten.

In de kelder van de VriendenLoterij Eredivisie breekt een cruciaal moment aan voor PEC. Terwijl bepalende spelers als Namli, Thomas en Krastev nog op de weg terug zijn, treft de Zwolse formatie met Cambuur, ADO en Willem II drie degradatiekandidaten in Blok 2. Tussendoor staat ook nog de altijd beladen derby tegen Go Ahead op het menu.

Les 5: deze roulatie-spelers zijn het overwegen waard

Het merendeel van de Eredivisie-teams speelt nu al niet wekelijks in exact dezelfde basiself, laat staan hoe dat gaat zijn nu de Europese verplichtingen voor zes teams (de top-5 plus N.E.C.) flink gaan toenemen. Zowel speelronde 9, speelronde 10 als speelronde 12 volgt op een Europese midweek.

Vandaar dat het bij die zes ploegen loont om ook de spelers in de gaten te houden die nu vertoeven in het schemergebied tussen vaste basisklant en reservespeler. Qua onderliggende data ogen Oscar Gloukh (9.2M), Calvin Stengs (6.0M) en Daan Rots (7.4M) als de belangrijkste kandidaten om flink wat rendement te verzorgen, naarmate hun speeltijd weer toeneemt.

Les 6: pas op met de ‘donderdag-clubs’

En over die Europese midweken gesproken. De voorbije jaren leren ons dat vooral de ploegen die Europa League of Conference League spelen een tikje krijgen qua gemiddelde resultaten in de daaropvolgende weekenden. Niet geheel onlogisch, gezien het feit dat er maar een akelig korte herstelperiode zit tussen Europees spelen op donderdagavond en de Eredivisieverplichtingen op zondag.

Ajax, AZ, Twente en N.E.C. zijn momenteel de vier ‘donderdag-clubs’. De Amsterdammers lijken van dit kwartet het meest te gaan rouleren in de midweekse opstellingen, gezien de relatief makkelijke loting in de Conference League en de brede selectie. Toch zou ik bij elk van deze vier ploegen qua Fantasy-basisplaatsen iets kritischer zijn dan normaal, wanneer zij de voorgaande donderdag in actie zijn gekomen. Al helemaal als de desbetreffende spelers uit jouw selectie een Europese uitwedstrijd (en dus ook nog reisdagen) in de benen hebben.

Les 7: de logische captain =/= de beste captain

In de eerste zeven speelrondes hebben we liefst vijf verschillende spelers die de meest gekozen captain van die Fantasy-ronde waren. Als we dit vijftal even langslopen, blijkt dat de op voorhand meest logische Fantasy-aanvoerder dikwijls niet de meest winstgevende keuze blijkt.

Mexx Meerdink (9.0M) startte deze Fantasy-jaargang als meest gekozen captain. Na een overtuigende vertoning in de Johan Cruijff Schaal nam AZ het immers in eigen huis op tegen promovendus ADO Den Haag, Een mooi vooruitzicht, dat uiteindelijk totaal geen Fantasy-klapper voor de spits van de Alkmaarders opleverde. Meerdink speelde zijn minste wedstrijd van het seizoen, veroorzaakte het afkeuren van een goal van ploegmaat Elijah Dijkstra en werd na 56 minuten al gewisseld. Totaalscore: 1 punt.

Volgend op de Meerdink-deceptie verplaatste een groot deel van de Fantasy-manager de aanvoerdersband om de (digitale) arm van Ayase Ueda. Een beslissing die in speelronde 2 tegen Go Ahead (1 goal, 1 assist) uitstekend uitpakte en een week erna een degelijk resultaat opleverde bij Cambuur (1 goal). Totaalscores: 11 en 6 punten.

Na de deadline-transfer van Ueda richting Lille bleef de meest gekozen Fantasy-captain een Feyenoorder. Maar man-in-vorm Gjivai Zechiël (8.7M) leverde precies op dat moment zijn enige wedstrijd (ADO-thuis) tot dusver af waarin hij níét bij een goal betrokken was. Vlak voor de interlandbreak, in speelronde 7, was Zechiël weer de populairste Fantasy-aanvoerder. Tijdens de veegpartij in Utrecht kwam de kersvers Oranje-international wel tot een assist, maar werd hij al na 66 minuten gewisseld. Totaalscores: 2 en 6 punten.

Het rampzaligste captain-experiment vond voor flink wat managers in speelronde 5 plaats. Met twee thuisduels (Feyenoord en Excelsior) in één Fantasy-ronde op het menu, plaatsen zij hun vertrouwen in Tjaronn Chery (8.0M). Wat volgde, was een onkarakteristiek matige Fantasy-week voor de N.E.C.-leider: een goal-, assist-, clean sheet- en bonuspuntloze beurt tegen Feyenoord, en 90 minuten op de reservebank tegen Excelsior. Totaalscore: 2 punten.

Ook in speelronde 6 bleek inzetten op de dubbele Fantasy-ronde niet echt te lonen. Ditmaal was Tolu Arokodare (8.8M) de vaakst gekozen captain. En wederom kwam deze populaire aanvoerder maar één keer in actie. Tegen een defensief broos Willem II kreeg hij rust. Totaalscore: 6 punten.

Kortom, ‘jagen’ op vooraf gunstig lijkende affiches met jouw aanvoerderskeuze is vooralsnog geen al te lucratieve business gebleken. Als jij in elk van de eerste zeven speelrondes voor de populairste captain was gegaan, had dat je 34 extra punten opgeleverd. Ter vergelijking: liefst 27 spelers pakten dit seizoen al meer dan 34 Fantasy-punten. Geen gek argument om jouw captainband het hele seizoen om de arm te doen van één speler die je op de langere termijn het meest vertrouw